Reagowanie na podejrzenie przestępstwa w szkole — co mówią przepisy i jakie obowiązki mają nauczyciele?
Reagowanie na podejrzenie przestępstwa w szkole — co mówią przepisy i jakie obowiązki mają nauczyciele?
Szkoła jest miejscem, które ma zapewnić uczniom bezpieczeństwo, wsparcie i opiekę. Z tego powodu ustawodawca wyposażył ją w szczególne obowiązki związane nie tylko z edukacją, lecz także z ochroną dzieci i młodzieży. W praktyce oznacza to, że gdy pojawia się podejrzenie popełnienia przestępstwa — zarówno wobec ucznia, jak i z udziałem ucznia — szkoła musi reagować.
Co wynika z prawa?
Choć szczegółowe procedury działania zależą od rodzaju sytuacji, to podstawowe obowiązki szkoły wynikają z kilku kluczowych źródeł:
Ustawy Prawo oświatowe — w zakresie zapewnienia uczniom bezpieczeństwa oraz sprawowania nad nimi opieki wychowawczej i nadzoru,
przepisów dotyczących ochrony dziecka i przeciwdziałania przemocy,
regulacji prawa karnego oraz ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich — zwłaszcza w kontekście obowiązku zgłaszania czynów podejrzewanych jako przestępstwo lub czyn karalny,
wewnętrznych procedur bezpieczeństwa obowiązujących w każdej szkole.
Nie istnieje jeden przepis, który mówi wprost: „nauczyciel musi zgłosić każde zdarzenie policji”. Istnieje jednak ogólna zasada prawna: jeżeli istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa, szkoła nie może pozostać bierna.
Jak powinna działać szkoła w przypadku podejrzenia przestępstwa?
W sytuacjach tego typu szczególnie ważne jest, aby działania były:
Niezwłoczne — zwłaszcza gdy może istnieć zagrożenie zdrowia lub bezpieczeństwa ucznia.
Zgodne z wewnętrznymi procedurami — każda szkoła powinna posiadać opracowane procedury reagowania na sytuacje trudne i zagrożenia. Zachęcamy do zapoznania się z naszym projektem skierowanym do wszystkich dyrektorek i dyrektorów „dyrektorskie papiery” nasi eksperci wspierają placówki szkolne z opracowaniem i sprawdzeniem dokumentacji szkolnej.
Zgodne z prawem — co obejmuje m.in. konieczność współpracy z odpowiednimi instytucjami.
Najczęściej oznacza to:
poinformowanie dyrektora szkoły,
zabezpieczenie bezpieczeństwa ucznia lub innych osób,
odnotowanie zdarzenia zgodnie z obowiązującą dokumentacją,
kontakt z instytucją właściwą dla danego typu zdarzenia: policją, sądem rodzinnym, ośrodkiem pomocy społecznej czy odpowiednią poradnią.
Szkoła nie zastępuje organów ścigania — ale ma obowiązek przekazać sprawę dalej, gdy sytuacja przekracza zakres jej kompetencji wychowawczo-opiekuńczych.
Dlaczego to tak istotne?
Reagowanie na podejrzenie przestępstwa nie jest tylko formalnością — to kluczowy element ochrony dzieci i młodzieży. Dzięki szybkim i właściwym działaniom szkoła:
chroni ucznia, który może być ofiarą,
zapobiega dalszym zagrożeniom,
działa zgodnie z prawem,
wzmacnia zaufanie rodziców i społeczności szkolnej,
realizuje podstawową funkcję opiekuńczą określoną w prawie oświatowym.
