Reagowanie na podejrzenie przestępstwa w szkole — co mówią przepisy i jakie obowiązki mają nauczyciele?

Szkoła jest miejscem, które ma zapewnić uczniom bezpieczeństwo, wsparcie i opiekę. Z tego powodu ustawodawca wyposażył ją w szczególne obowiązki związane nie tylko z edukacją, lecz także z ochroną dzieci i młodzieży. W praktyce oznacza to, że gdy pojawia się podejrzenie popełnienia przestępstwa — zarówno wobec ucznia, jak i z udziałem ucznia — szkoła musi reagować.

Co wynika z prawa?

Choć szczegółowe procedury działania zależą od rodzaju sytuacji, to podstawowe obowiązki szkoły wynikają z kilku kluczowych źródeł:

• Ustawy Prawo oświatowe — w zakresie zapewnienia uczniom bezpieczeństwa oraz sprawowania nad nimi opieki wychowawczej i nadzoru,

• przepisów dotyczących ochrony dziecka i przeciwdziałania przemocy,

• regulacji prawa karnego oraz ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich — zwłaszcza w kontekście obowiązku zgłaszania czynów podejrzewanych jako przestępstwo lub czyn karalny,

• wewnętrznych procedur bezpieczeństwa obowiązujących w każdej szkole.

Nie istnieje jeden przepis, który mówi wprost: „nauczyciel musi zgłosić każde zdarzenie policji”. Istnieje jednak ogólna zasada prawna: jeżeli istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa, szkoła nie może pozostać bierna.

Jak powinna działać szkoła w przypadku podejrzenia przestępstwa?

W sytuacjach tego typu szczególnie ważne jest, aby działania były:

1. Niezwłoczne — zwłaszcza gdy może istnieć zagrożenie zdrowia lub bezpieczeństwa ucznia.

2. Zgodne z wewnętrznymi procedurami — każda szkoła powinna posiadać opracowane procedury reagowania na sytuacje trudne i zagrożenia. Zachęcamy do zapoznania się z naszym projektem skierowanym do wszystkich dyrektorek i dyrektorów „dyrektorskie papiery” nasi eksperci wspierają placówki szkolne z opracowaniem i sprawdzeniem dokumentacji szkolnej.

3. Zgodne z prawem — co obejmuje m.in. konieczność współpracy z odpowiednimi instytucjami.

Najczęściej oznacza to:

• poinformowanie dyrektora szkoły,

• zabezpieczenie bezpieczeństwa ucznia lub innych osób,

• odnotowanie zdarzenia zgodnie z obowiązującą dokumentacją,

• kontakt z instytucją właściwą dla danego typu zdarzenia: policją, sądem rodzinnym, ośrodkiem pomocy społecznej czy odpowiednią poradnią.

Szkoła nie zastępuje organów ścigania — ale ma obowiązek przekazać sprawę dalej, gdy sytuacja przekracza zakres jej kompetencji wychowawczo-opiekuńczych.

Dlaczego to tak istotne?

Reagowanie na podejrzenie przestępstwa nie jest tylko formalnością — to kluczowy element ochrony dzieci i młodzieży. Dzięki szybkim i właściwym działaniom szkoła:

• chroni ucznia, który może być ofiarą,

• zapobiega dalszym zagrożeniom,

• działa zgodnie z prawem,

• wzmacnia zaufanie rodziców i społeczności szkolnej,

• realizuje podstawową funkcję opiekuńczą określoną w prawie oświatowym.